ΑΓΟΡΑ : 21-05-14

Την Κομοτηνή τη γνώρισα στα τέλη της δεκαετίας του 1980. Ήταν μια γνωριμία συνειδητή, που υπαγόρευσε η επιθυμία να αγγίξω μια πονεμένη γη και τα πολλά προβλήματά της. Από τότε ακολούθησαν δεκάδες επισκέψεις και ταξίδια στη θρακική πρωτεύουσα και χιλιάδες σελίδες διαβάστηκαν με κάθε είδους μελέτη που αφορούσε στην πόλη και την περιοχή της. Καθώς όμως την προσοχή μου τραβούσε το σοβαρό οπωσδήποτε ζήτημα των μουσουλμανικών μειονοτήτων που ζουν εκεί, με την προφανή δυσκολία ένταξής τους στο νεοελληνικό κορμό και την αδιαφορία της πολιτείας για το μέλλον της Θράκης, λίγος χώρος έμεινε για άλλα ζητήματα της ιστορίας και της κληρονομιάς της πόλης.
Προσπερνούσα λοιπόν το κτίριο της έρημης συναγωγής μέσα στο Φρούριο, χωρίς να της δίνω τη σημασία που της έπρεπε και αγνοούσα τον πλούτο της ιστορίας που κουβαλούσαν οι πληγωμένοι της τοίχοι.
Αργότερα βέβαια άρχισα να ξετυλίγω τις παρακαταθήκες που μας άφησε το πέρασμα του εβραϊκού κόσμου από την πόλη. Και οφείλω να ομολογήσω ότι αισθάνομαι σήμερα μεγάλες ενοχές, γιατί δεν έκανα τίποτε για να σωθεί η συναγωγή της Κομοτηνής, έστω και την τελευταία στιγμή, και καλύπτομαι ίσως από το άλλοθι των περιορισμένων σχετικά νομικών μου γνώσεων για την εποχή εκείνη, για να απαλλαγώ από τις τύψεις μου.
Σήμερα πια, που έχει γκρεμιστεί η συναγωγή της Κομοτηνής, κάθε φορά που περπατώ στην οδό Βενιζέλου, κατηφορίζοντας από το αλλοτινό Βαρόσι με κατεύθυνση την πάλαι ποτέ εβραϊκή συνοικία, θυμάμαι πάντα με ρίγος και συγκίνηση την παγωμένη εκείνη νύχτα της 3ης Μαρτίου 1943: το απέραντο πένθος έχει κυριαρχήσει στη μνήμη μου...
Η παρούσα μελέτη είναι μια παρηγοριά στις μελαγχολικές μου σκέψεις για την κληρονομιά αλλά και για τους ανθρώπους που χάθηκαν. Είναι ίσως ένα σοβαρότερο άλλοθι...