2/11/2024

Οι λόγιοι που μεταχειρίσθηκαν τη δημοτική γλώσσα και προετοίμασαν την εμφάνισι του Ψυχάρη με το επαναστατικό του βιβλίο "Το ταξίδι μου" (1888) είναι πολλοί. Ωστόσο ο Ψυχάρης είναι εκείνος που πρώτος τη μελέτησε ιστορικά και την παρουσίασε επιστημονικά. Το 1906 τονίζει μεταξύ άλλων: "Βέβαιο λοιπόν πως τη δημοτική, πριν από μένα, τη μεταχεριστήκανε κι άλλοι. Ως τόσο τι να γίνη, που την έγραψα πρώτος; Ή σαν προτιμάτε τη γράψανε και οι άλλοι εγώ την έκαμα γλώσσα. Πήγα, ξεσκάλισα ήσυχα και μεθοδικά, τους νόμους της, το λεχτικό της, το πνέμα της, τη γραμματική της, ξεχώρισα τα ντόπια και τα κοινά, για να φανή γλώσσα τη λύτρωσα μ' ένα λόγο από κάθε σκλαβιά την έστησα στη μέση της Ελλάδας ανεξάρτητη, με ύπαρξη δική της, με δικό της είναι.
Και ενώ ο Ψυχάρης ειδικεύθηκε και διακρίθηκε στη γλωσσολογία, φιλόδοξος όπως ήταν, ήθελε να διακριθή και ως λογοτέχνης. Δεν διακρίθηκε όμως στη λογοτεχνία, αφού το μεγάλο πραγματικά σε έκτασι λογοτεχνικό του έργο είναι μέτριο. Οι επαινετικώτατες συνήθως κρίσεις έργων του λογοτεχνικών από τους συγχρόνους του, τους δημοτικιστές φυσικά, με πρώτο τον Κωστή Παλαμά, οφείλονται οπωσδήποτε και σε λόγους γλωσσικής προπαγάνδας.