Η πρώτη ουσιαστική γνωριμία της Ευρώπης με τον Ελληνισμό του ΙΗ' αιώνα έγινε μέσα από τα κείμενα των περιηγητών. Ως τότε το ενδιαφέρον των ξένων περιοριζόταν στα λείψανα του αρχαίου κόσμου. Για τη σύγχρονη Ελλάδα έδιναν μια φευγαλέα, θολή και κάπου κάπου παραποιημένη εικόνα. Αλλά ο ΙΗ' αιώνας είναι η εποχή του Διαφωτισμού. [...] Μέσα από τις αφηγήσεις των περιηγητών του ΙΗ' αιώνα παρακολουθούμε τη σιωπηλή εξέλιξη που συντελείται στον Ελληνισμό από δεκαετία σε δεκαετία. Ενώ η ζωή φαίνεται απολιθωμένη, αμετακίνητη, αποτελματωμένη κάτω από την τυραννία του Τούρκου, όλα ανανεώνονται, καινούριες υλικές και πνευματικές δυνάμεις προβάλλουν ύστερα από συγκεκριμένες εσωτερικές διεργασίες, όλα ωριμάζουν με άλματα προς τα εμπρός ή οπισθοδρομήσεις, όλα προετοιμάζουν την αναγέννηση που θα αρχίσει στα τέλη του αιώνα.

Δεκατέσσερις αιώνες ελληνικής ιστορίας και ζωής καλύπτουν τα κείμενα των περιηγητών που περιλαμβάνονται στον πρώτο τόμο. Από την αφήγηση του Ανώνυμου προσκυνητή που ταξίδεψε στις ελληνικές θάλασσες το 333 μ.Χ., ως το 1700. Από το "Χρονικό του Μπορντώ", ως το "Οδοιπορικό" του Tournefort.

Ο δεύτερος τόμος θα περιλάβη τη μελέτη των περιηγητικών κειμένων του ΙΗ΄αιώνα, και ο τρίτος τις αφηγήσεις των ταξιδιωτών της προεπαναστατικής περιόδου.

Για τη συγκέντρωση των στοιχείων ερευνήθηκαν χιλιάδες τόμοι περιηγητικών χρονικών, ιστορικών μονογραφιών και άλλων βοηθητικών πηγών. Χρειάσθηκαν χρόνια για την επισήμανση, την αξιολόγηση και την κατάταξη αυτού του πολυποίκιλου, ετερογενούς, πολυφωνικού και άνισου σε ποιότητα και αξιοπιστία υλικού.

Τα αποσπάσματα που παρουσιάζονται μεταγλωττισμένα αναφέρονται αποκλειστικά στα ανθρώπινο στοιχείο: στα προβλήματα και στις περιπέτειες του ελληνισμού των βυζαντινών χρόνων και της Τουρκοκρατίας, στην καθημερινή ζωή και στον δημόσιο βίο, στην οικονομία των διαφόρων τόπων, στις κοινωνικές σχέσεις, τα ήθη και έθιμα και γενικώτερα σ' ό,τι αποτελεί συμβολή στην ιστορία του έθνους και στο λαϊκό μας πολιτισμό.

Γεωγραφικές, τοπογραφικές και αρχαιολογικές πληροφορίες καταχωρούνται μονάχα σε περίπτωση που κρίνονται απαραίτητες για τη διευκρίνηση ενός θέματος, την κατανόηση του πνεύματος ή το φωτισμό του σκηνικού μιας εποχής.