Απὸ τοὺς ἀρχαιότατους χρόνους οἱ Ιωνες δημιούργησαν ἰδιαίτερο πολιτισμό, ποὺ ὑψώθηκε σὲ βαθμὸ τελειότητας. Τὰ γραπτὰ μνημεῖα τῆς ἐποχῆς ἐκείνης εἶναι οἱ ἀψευδεῖς μάρτυρες καὶ ὁ πιστὸς καθρέφτης τοῦ πολιτισμοῦ αὐτοῦ. Πρῶτοι οἱ Ἴωνες ἀπὸ τοὺς ἄλλους Ἕλληνες ἐξέμαθαν τὴ γραφὴ μεταρ ρυθμίζοντας τὰ φοινικικὰ γράμματα. Ο Ηρόδοτος ἀναφέρει ': «Περιοίκεον δε σφέας τὰ πολλὰ τῶν χώρων τοῦτον τὸν χρόνον Ελλήνων "Ιωνες' οἱ παραλαβόντες διδαχῇ παρὰ τῶν Φοινίκων τὰ γράμματα, μεταρρυθμίσαντές σφεων ὀλίγα ἐχρέω-το, χρεώμενοι δὲ ἐφάτισαν, ὥσπερ καὶ τὸ δίκαιον ἔφερε ἐσαγαγόντων Φοινίκων ἐς τὴν Ἑλλάδα, Φοινικήια κεκλῆσθαι».

Ἡ παρουσία τοῦ ἰωνικοῦ πολιτισμοῦ καθρεφτίζεται στὴν ἰωνικὴ διάλεκτο, ποὺ γράφτηκαν τὰ πρῶτα πνευματικά προϊ όντα τῶν Ἑλλήνων. Οἱ Ιωνες εἶναι οἱ πρῶτοι, ποὺ δημιούρ γησαν τὴν ἐπική, ἰαμβικὴ κι᾿ ἐλεγειακὴ ποίηση. Οἱ Ιωνες σου φοὶ εἶναι ἐκεῖνοι, ποὺ ἑδραίωσαν, μὲ τὴν ἰωνικὴ διάλεκτο, τὶς πρῶτες ἐπιστημονικές βάσεις.

Στὴν Ιωνία πρωτοσπιθίζει τὸ ἑλληνικὸ πνεῦμα κι᾿ ἐκεῖ ἀναπτύσσεται ὁ Λόγος καὶ ἡ Τέχνη, γιὰ νὰ μεταλαμπαδευτεί, ἀργότερα, στὴν ᾿Αθήνα. Ἐκεῖ στὴν Ἰωνία, στὸς ὄχθες τοῦ Θείου» ποταμοῦ Μέλη, Μ γεννιέται ὁ ἀθάνατος Ραψωδός, ποὺ θὰ συνθέσει τὰ ἔπη τῶν αἰώνων ".