Πάνε 160 χρόνια ἀπὸ τότε ποὺ ὁ Τσόκκε (JOHANN HEINRICH ZSCHOKKE, 1771-1844) ἔγραψε τὸ βιβλίο του «Τὸ Χρυσοχώρι», ποὺ πολλοὶ θὰ τὸ βροῦν ξεπερασμένο καὶ ἁπλοϊκό. Ὅμως, στην πραγματικό τητα τὸ βιβλίο αὐτὸ ἐξακολουθεῖ νὰ εἶναι ἐπίκαιρο, νὰ διατηρεῖ τὴν πα λιά του φρεσκάδα καὶ νὰ παρουσιάζει ἐνδιαφέρον χάρη στα πολύτιμα παιδαγωγικὰ καὶ συνεταιριστικά στοιχεία ποὺ κλείνει. Γιατὶ στὸ βιβλίο αὐτό, ποὺ γράφτηκε το 1817, ὁ ZSCHOKKE ζωντα νεύει καὶ ἐφαρμόζει ἰδέες καὶ σκέψεις τοῦ μεγάλου παιδαγωγού Πεσταλότσι, ποὺ μὲ τις πρωτότυπες παιδαγωγικές, κοινωνικοεκπαιδευτικές μεθόδους του ἔβαλε τὴ σφραγίδα του στην παιδαγωγικὴ ἐπιστήμη καὶ συνάμα γονιμοποίησε, ὅπως ἀναγνωρίζεται γενικά, καὶ ἐπηρέασε τὴν ἐξέλιξη τῆς συνεταιριστικῆς ἰδέας καὶ θεωρίας.

Στο «Χρυσοχώρι», ὁ Τσόκκε διηγεῖται πῶς, ὕστερα ἀπὸ 17 χρόνων στρατιωτική θητεία, πολέμους καὶ αἰχμαλωσία, ὁ γιὸς τοῦ δασκάλου τοῦ χωριοῦ, ὁ ῞Οσβαλντ, γυρίζει στὸ χωριό του, ἀλλὰ δὲν τὸ ἀναγνωρίζει γιατὶ τὸ βλέπει παραμελημένο, σὲ μεγάλη κατάντια καὶ ἀκόμη τοὺς συγχωριανούς του σὲ τέλεια σωματικὴ καὶ ἠθικὴ ἐξαθλίωση.

Ἐξιστορεῖ πῶς ὁ Ὅσβαλντ, μαζὶ μὲ τὴν Ἐλισάβετ, ποὺ γίνεται καὶ γυναίκα του ἀργότερα, ἀναλαμβάνει μια μακρόχρονη καὶ κουραστική προσπάθεια να μορφώσει τοὺς κατοίκους καὶ τελικὰ πῶς κατορθώνει νὰ μεταβάλει τὸ χωριό του σὲ πραγματικό «Χρυσοχώρι». ᾿Αναφέρει πῶς ὁ πρώην ἀξιωματικός Ὄσβαλντ ἔγινε δάσκαλος καὶ ἄρχισε τὴ μορφωτική του ἐργασία μὲ τὰ παιδιὰ πρῶτα, πῶς προχώρησε ὅμως κατόπιν στοὺς μεγάλους προσπαθώντας νὰ τοὺς παρακινήσει νὰ φροντίσουν καὶ αὐτοὶ γιὰ τὰ σπίτια τους, τὶς δουλειές τους καὶ τὴν πολιτική τους ἀγωγή, δη λαδὴ νὰ νιώσουν τὰ καθήκοντά τους ἀπέναντι στην κοινότητα καὶ νὰ ὀργανώσουν τὴν κοινωνική πρόνοια καὶ τὴν ἀλληλοβοήθεια.